Pro-Plan Uzmanlık Alanları

YATAK GÖBEKLERİ MERKEZLENMESİ [BORE ALIGNMENT] İŞLEMİ NEDİR ?

Türbinler gibi kaymalı yataklara sahip makinalarda elzem olarak kullanılan yatak göbeklerinin merkezlenmesi işlemi, doğrusallık ölçümleri içerisindeki özel bir uygulamadır.

Bilindiği üzere uzaydaki her iki nokta birer doğru belirler. Yatak göbekleri merkezlenmesi uygulamasının hesaplanmasında bu doğrulardan faydalanılır. Hizalama işlemi için bir adet referans doğru tayin edilir; geri kalan tüm yatakların göbekleri bu doğru üzerinde yeralacak şekilde konumlandırılır.

Hizalama işlemi öncesindeki kaçıklık, her bir yatak için tek bir ölçüm setinde yatay ve düşey bileşenlerde ayrı ayrı belirlenir.

Alışılmış türbin uygulamalarda, referans noktalar türbinin iki adet yatak göbeğinin merkezleri olarak seçilir.

Yatak göbeklerinin merkezlenmesi ile şaft hizalama [kaplin ayarı) işlemleri son derece birbirini tamamlayan işlemler olup, aralarındaki ilişki, esas amacın sorunsuz güç aktarımı ve istenmeyen kuvvetlerin önlenmesi olduğu hatırlandığında şu şekildedir:

Yatak göbeklerinin merkezlenmesi sayesinde, yataklar üzerine oturan şaftların üzerine güç iletimi sırasında ek kuvvetler binmesinin önüne geçilir, böylece şaftların tarafsız eksenlerinin dönme eksenleriyle çakışması hali her daim korunmuş ve yataklara binen ek iç kuvvetler en aza indirilmiş olur.

Şaft hizalama işleminde ise güç aktarımı yapan farklı makilara ait şaftların dönme eksenlerinin çakıştırılması amaçlanmaktadır. Kaplin ayarı konusunda detaylı bilgi için lütfen ilgili başlığı ziyaret ediniz.

DİKKAT EDİLMESİ GEREKEN DETAYLAR NELERDİR?

Diğer tüm geometrik ölçümlerde olduğu gibi, yatak göbekleri merkezlenmesi uygulamasında da aşağıdaki esaslara bağlı kalmakta fayda vardır:

"Yüzey koşullarına dikkat etmek"

Şaft hizalamadan farklı olarak geometrik ölçüm uygulamalarında amaca yönelik olarak sensörler uygulama boyunca pozisyon değiştirebilmektedir, dolayısıyla her bir ölçüm pozisyonundaki yağ, kir, vb tabakalar hem ölçüm boyunca stabiliteyi hem de ölçümler arasındaki tutarlılığı olumsuz yönde etkileyebilir.

"Lazer üreticinin stabilitesine dikkat etmek"

Kimi uygulamalarda üretilen lazerin bağlandığı dairesel yüzeyin merkez ekseni ile çakışık olması amaçlanabilir; dolayısıyla ölçüm boyunca lazerin, yani lazer üretici ünitenin bütünüyle konumunun değişmeyeceğinden emin olmak gerekmektedir. 

Benzer şekilde düşük sıcaklıklarda muhafaza edilen ve görece yüksek sıcaklıklardaki ortamlarda yapılacak ölçümlerde (veya tam tersi koşullardaki uygulamalarda) ekipmanların iç termal genleşmelere maruz kalabileceği hatırlanmalı, sistemin kendi içerisinde stabil duruma gelmesi için gerekli zaman, ölçümden önce ekipmana tanınmalıdır. 

"Ekipmanı tanımak ve ölçüm beklentilerini birlikte değerlendirmek"

Yatak göbekleri merkezlenmesi işlemi için kullanılacak ölçüm ekipmanının ölçüm prensibini ve varsayımlarını kavramak gereklidir. Ölçüm prensibinin yatak iç yüzeyinin düzgünlüğünü ölçerek mi yoksa yatak iç yüzeyinin düzgün bir silindirik yüzey olduğunu varsayarak mı  geometrik merkezi tayin ettiği uygulama özelinde kritik önem taşıyabilmektedir.

Ek olarak, geometrik ölçümlerde yapılan işlemler boyunca insan faktörünün de ölçümü etkileyebileceği unutulmamalı, hangi uygulama hatalarının hangi ölçüm parametrelerini etkileyebileceği göz önüne alınmalıdır. Örnek vermek gerekirse, bir raydaki tek eksende doğrusallık ölçümü boyunca düşey düzlemde veri toplayan lazer alıcı, insan eliyle ölçüm noktalarına yerleştirilmeleri sırasındaki hatadan etkilenmez.